صنایع دستی نایین

عبا وقالی نائین دو صنعت دستی مشهوری هستند که مدتهاست در کنار نام نائین  قرار گرفته اند .

عبای نایین

عبابافی از صنایع دستی قدیمی رایج در شهرستان نائین است.عباهای این شهرستان در رنگهای سرخ و خرمایی با استفاده از پشم و کرک بافته می‌شوند. بیشتر کارگاه‌های عبابافی نائین در محله محمدیه قرار دارند. در دهه ۱۳۵۰، سالیانه تا پنج هزار عدد عبا از این شهرستان صادر می‌شده‌است. عبا بافی هنر عبا بافی یکی از صنایع دستی دیرینه و زیبا و ظریف شهر نایین می‌باشد. از قدیم الایام این صنعت در بوشهر، کوهپایه و بخش محمدیه شهر نایین رواج داشته‌است. دربخش محمدیه سردابهای عبا بافی متعددی با استفاده از تکنیک کَند ساخته شده‌است که در هر یک از آنها معمولاً ۸ تا۱۰ نفر مشغول بکار بوده اندو در حال حاضر ۱ تا۲ نفر می‌باشند. جنس عبای نایین از کرک شتر و یا پشم گوسفند است و طول هر طاقهٔ عبا ۶ متر و وزن آن ۵/۲ کیلو گرم می‌باشد. دستگاههای عبا بافی از جنس چوب و نی می‌باشد و شامل اجزایی مانند نوردهای در عقب و جلو دستگاه دفتین وشانه در وسط و دو پدال برای باز کردن بین تارها و... می‌باشد.

نحوه کار:کرک شتر بعد از چیده شدن با آب شسته می‌شود.بعد از خشک شدن قسمتهای نامرغوب از آن جدا می‌شود. قسمتهای مرغوب تر توسط زنان خانه دار در چند مرحله موکشی می‌شودکرک موکشی شده توسط ماشین برش و حلاجی می‌شود. کرک حلاجی شده توسط جرخهای نخ ریسی دستی به نخ تبدیل و به شکل دوک در می‌آید. تا این قسمت کار توسط افراد مختلفی انجام میشود. بافنده دوکهای آماده رابا چرخ دستی بر روی ماسوره می‌پیچند. ماسوره در هنگام بافتن در داخل ماکو جای می‌گیرد.
برای بافتن ابتدا بافنده با پای راست پدال راست را پایین می‌برد در این هنگام تارها از هم باز می‌شود بعد ماکو را از سمت راست از بین تارها عبور داده و از سمت چپ بیرون می‌آورد بعد از بیرون آوردن ماکو وسط پود را تا یک وجب بالا میبرد (این کار برای این انجام می‌شود که بعد از دفتین زدن پود در لای تار قرار گیرد) سپس با دست راست دفتین را می‌گیردو با دو یا سه ضربه آن را بر روی پود میزند. دوباره با پای چپ پدال سمت چپ را پایین می‌برد تا تارها به اندازه ماکو باز شود سپس ماکو را از سمت چپ از بین تارها عبور می‌دهد دوباره وسط نخ را بالا می‌برد و دفتین را دو یا سه مرتبه بر روی پود میزند این کار به همین ترتیب تکرار می‌شود تا طول آن ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر پیش رود مقرا بافته شده بر روی نورد جلو پیچیده می‌شود تا طول آن به تا ۶ متر افزایش یابد .
عبا بعد از بافته شدن از دستگاه جدا شده و در دستگاه دیگری که فقط شامل دو نورد عقب و جلو می‌باشد پرداخت و اتوکشی شده و سپس برای دوخت آماده می‌گردد.این عباها همواره به کشورهای عربی حاشیهٔ خلیج فارس صادر گردیده و به مرغوبیت مشهور بوده‌است.

 

در فاصله سالهای 1313 تا1320 که استفاده از لباسهای سنتی ومحلی تا حدی ممنوع شد عبای نائین نیز از رونق افتاد . اما پس از شهریور سال 1320این صنعت دوباره رونق گرفت به طوری که عباهای زمستانی که در نائین بافته می شدند به چنان شهرتی رسیدند که کشورهای حوزه خلیج فارس و شبه جزیره عربستان و عراق خریدار آنها شدند . در حال حاضر بر اثر عدم استقبال از عبا ی نائین، متاسفانه بار دیگر از رونق این صنعت کاسته شده است به طوریکه جزء چند کارگاه که در محمدیه نائین دائر است کسی از این کار استقبال نکرده است در سال1350، میزان صادرات عبای نائین سالیانه 300 تا5000 عدد بوده است که از کرک شتر و پشم گوسفند در رنگهای زرد ، مشکی ، سرخ و خرمائی بافته شده اند .
 

قالی نائین:

 قالی نائین نیز آوازه جهانی دارد تاریخچه این صنعت به سالهای 1300 تا 1305 شمسی می رسد . در این سالها برادران سجادی که از سادات محترم نائین بودند در این شهر کلاس قالی بافی دائر کردند و علاقمندان را آموزش دادند . استعداد مردم نائین و کوشش طر احان اولیه فرش مانند مرحوم رهنما باعث شد تادر همان سالهای نخست فرش نائین با قالی های اصفهان ، کاشان رقابت کند و حتی از آنها پیشی گیرد. نویسنده کتاب قالی ایران در مورد پیشرفت فرش نائین می نویسد : (( همچنانکه فرش کرمان پس از کسادی بازار شال رونق گرفت فرش نائین نیز هنگامی با اقبال روبه رو شود که پارچه ظریف عبا رونق خود را از دست داد...)) نویسنده کتاب ، الیاف پشم نائین را ظریف تر و نرمتر از پشمی میداند که معمولا در سایر نقاط فلا ت ایران به دست می آید و از آنجا که ریسندگان نائین از این ازاین پشم کلافهای نازک و یکنواختی تهیه می کنند رنگهای که به کار می برند بسیار عالی وبی نظیر است ،امروزه فرش نایین با طرح ها و رنگهای متنوع کماکان شهرت خود را حفظ کرده است. بسیاری ازکارشناسان دلیل شهرت فرش نائین را ثابت بودن رنگ، زیبایی ، نقشه و طول قدمت بافت می دانند رنگهای که در قالی نائین به کار می رود بیشترلاکی ، سبز، یشمی، نارنجی، قهوهای ، عنابی، خاکی، کرمی، آبی،لاجوردی وفیلی می باشند. در حال حاضر قالی در اقتصاد شهر نائین کاملا موثراست و تجارت قالی و سایرامورمربوط به این صنعت از مشاغل اساسی مردم نائین به شمار می رود.
فرش نایین را در نقاط مختلفی از ایران می بافند. به غیر از تمام محدوده ی شهرستان نایین و شهرهای هم مرز دور یا نزدیک نظیر طبس، کاشمر، سمنان، حومه اصفهان، حتی مناطقی نظیر روستاهای اشتهارد، شهرک صنعتی قزوین و معلم کلایه ( مرکز الموت ) در اطراف تهران، تحت تاًثیر توفیق و شهرت فرش نایین اقدام به تولید این فرش کرده اند. در اینکه در ایران مناطقی وجود دارند که به دلیل تسلط و تکنیک بالای فرش بافی قادر به بافت هر نوع فرش هستند شکی نیست، ولی به این امر باید اذعان کرد که در ایران نقاط معدودی باقی مانده است که دارای فرشی با هویت مشخص، بر حسب سابقه و موقعیت محلی وبومی باشد، و یکی از آن نقاط بی تردید شهرستان نایین است ( حتی اگر سابقه ی این فرش را اندک و طرح های آن را متاًثر از اصفهان بدانیم ). این اعتقاد زمانی برای ما حاصل آمده که اقدام به دیدار از برخی مناطق و روستاهای شهرستان نایین کردیم. آنچه درروستاهای جنوبی و شرقی و شمالی نایین بافته می شود، دقیقاً در گستره ی نفوذ فرهنگی فرش نایین است. شگفت آنکه هنگامی که این فرش از خور به سوی طبس و کاشمرو سبزوارحرکت می کند، به نوعی رفته رفته از کیفیت تهی می شود. بدین ترتیب منظور ما از " فرش نایین " در اینجا کلیه ی فرش هایی است که در شهرستان نایین و مناطقی نظیر خور وجندق و روستاهای مربوط به آنها بافته می شود. البته کیفیت تولید در این نقاط نیز بایکدیگر تفاوت هایی دارد که به آن اشاره خواهدشد.
مواداولیه:
فرش نایین، با کیفیتی که در بازارهای جهانی معروف است، از آن نوع فرش هایی نیست که استفاده از پشم های ضخیم ایرانی در آنها امتیازی به حساب آید. پشم مصرفی دراین فرش، از نوع ظریف است و درصد بالایی از آن نوعی پشم است که به آن کرک گفته درمی شود. اما آنچه می توان در مورد پشم یا کرک مورد استفاده در این فرش گفت، آن که کلا از پشم نو و خالص، و ازنظر ظرافت از حد استاندارد پشم های ایرانی بالاتر است. در اینجا باید اشاره کنیم که فرش نایین از زمینه های نادر و مناسب کاربرد پشم های ظریف غیر ایرانی است. خامه ی مورد مصرف در فرش نایین از کارخانه ی پشم هرند - شرق یزد، صنایع کرک کاشان فراهم می آید و از نمره ی ر 8 تا 20 متریک در این فرش به کارمی رود، که نمرهً 20 آن در فرش های ظریف نایینی مصرف می شود. نخ های مورد مصرف درچله ی فرش، از نوع چله ی مورد مصرف در فرش های اصفهان است و از اصفهان و کاشان تاًمین می شود - علی رغم شهرت فرش های ابریشم فرش نایین بیشتر بر پنبه و پشم متکی است.

  طرح و نقشه :
 ابعادمتداول فرش نائین :

90*60              120*90           180*120          200*130      230*150        280*170      280*180   
300*200          330*220        400*300          430*300      1000*600                                          

توزیع جعرافیایی فرش نایینی :
 امروزه در بخشها و دهات حومه نائین از جمله تودشک که فرشهای مرغوبی در آن بافته می شود،دربرخی دیگر از بخشهای استان اصفهان از جمله اردستان و بیابانک و حتی مناطقی دورترمانند طبس (استان خراسان) و قزوین فرشهایی با متابعت از طرح و تکنیک بافت نائین تولید و به بازارهای منتظر و مشتاق عرضه می شودآنچه در روستاهای جنوبی و شرقی و شمالی نائین بافته می شود دقیقاً در گستره نفوذ فرهنگی فرش نائین است. هنگامی که این فرش از«خور» به سوی طبس و کاشمر و سبزوار حرکت می کند به نوعی رفته رفته از کیفیت تهی می شود. دربافرون، جشوقان، تودشک زفره (در روستای مارشینان) و جندق فرشهایی مرغوب و با کیفیت عالی بافته می شود. اما در مناطق خور، اردیب، گرمه و مهرجان فرشها کیفیت نازلتری می یابند. در مسیر خور به طبس نیز کیفیت فرش به علت استفاده از پشمها و رنگهای نامرغوب و جفتی بافی پایین آمده است درروستای فرخی نیز فرشبافی رواج دارد که قالیبافی آنها در حد متوسط است. اردیب وعروسان نیز قالیبافی متوسطی دارند ولی بهترین فرش منطقه از آن جندق است که در آنجا فرش ابریشمی نیز بافته می شود روستاهای اطراف نائین در مسیر نطنز، نظیر جشوقان چو، (گش کو، جوشقان کوچک)، رحیم آباد،ورزنه، حزن آباد، اوشن بادافشان، میلاجرد، کوشکویه سگزی ومزرعه شور عموماً قالیبافی وجود داردبه موازات حرکت از طرف روستاهای خور در مسیر بیاذه، فقر طبیعی منطقه همراه با عوامل فرهنگی بر کیفیت بافت قالی اثر می گذارد که از آن نمونه می توان به پشم های نامرغوب و جفتی بافی اشاره کرددرمنطقه تودشک، رنگرزی نیز رواج دارد، البته در سالهای اخیر استفاده از رنگهای شیمیایی همراه با قرمز دانه نیز در این مناطق رواج یافته است، که این امر می تواندیکی از دلایل گریش رنگهای شفاف و یاقوتی به دست آمده از قرمز دانه به سمت رنگ قهوهای باشد وضعیت فعلی در حال حاضر متأسفانه در سراسر ایران، قالی به سبک نائین تولید می شود. در نتیجه بررسیهای به عمل آمده، در زمینه علل این گستردگی به نتایج زیر رسیده اند .
تولیدکنندگان نائینی: بدین معنا که به دلیل بالا بودن هزینه تولید در نائین (دستمزدبافندگان) تولید کنندگان نائینی برای به دست آوردن نیروهای کار ارزان قیمت، به سایرنقاط کشور مراجعه نموده و ضمن آموزش شیوه نائینی به آنان با صرف هزینه تمام شده،کمتر به ارزش افزوده بیشتری دست می یابند. این مسئله سبب آشنایی سایر مناطق کشور با شیوه قالیبافی نائینی و در نهایت تولید آن دراین مناطق شده است.
محدودیت رنگ قالی نائین: به دلیل محدودیت رنگ قالی نائین، بافت آن نیاز به دقت زیادی (جهت تشخیص رنگها) ندارد و بافندگان مبتدی نیز دارای توان اجرای رنگ بندی آن هستند.
به کارگیری قالیهای معمول و آشنا در نقوش قالی نائین: آشنایی نسبی سراسر کشور با نقوش معمول (با حساسیت بسیار کم) در قالی نائین سبب تسهیل در اجرای آن گردیدهاستارزشافزوده: ارش افزوده قالی نائین نسبت به تولیدات سایر مناطق با شرایط یکسان، ازمیزان بالاتری برخوردار است و همین مسئله سبب گرایش نواحی دیگر به تولید این نوع ازمحصول گردیده است بازارفروش: در دسته بندی قالی نواحی مختلف ایران براساس میزان بازار فروش،قالی نائین بخصوص در گذشته از جایگاه خاصی برخوردار بوده و در نخستین ردیف های آن قرار میگیرد.گستردگی بیش از پیش فرش نائین سبب ایجاد شرایط و مشکلاتی در زمینه قالیبافی در سطح منطقه وکشور گردیده است، که عبارتند از
1-عرضه بیش از تقاضا: در نتیجه تولید انبوه قالی به سبک نائین در سطح کشور، میزان عرضه این کالا بیش از میزان تقاضا شده و این امر سبب ایجاد مشکلاتی شده است که عبارتندازنزول قیمت محصولات: طبق اصول اقتصادی چنانچه عرضه یک کالا بیش از میزان تقاضا برای آن باشد، قیمت کالای مورد نظر کاهش یافته و این در شرایطی است که نرخ تمام شده محصول ثابت و چه بسا در بسیاری از موارد سیر صعودی داشته است
از دست دادن بازارها: در نتیجه افزایش میزان عرضه و تکرار بیش از حد آن رغبت و تمایل خریداران محصول کاهش یافته و در نتیجه منجر به از دست دادن بازارها می گردد
2-عدم توانایی تولید قالی اصیل نائین در سایر نقاط کشور: شرایط جغرافیایی منطقه نائین شامل آب و هوا، میزان رطوبت موجود در هوا، ترکیب شیمیایی آب وحتی پوشش گیاهی وجانوری منطقه، سبب ایجاد کیفیت خاصی در قالی نائین شده که دستیابی به این کیفیت درسایر مناطق جغرفیایی با توجه به تغییر شرایط مذکور غیر ممکن گردیده است
3- نزول کیفیت محصولات: با بالا رفتن سطح کمی تولیدی محصول و عدم حضور کارشناسان تعیین کیفیت و مرغوبیت محصولات (در داخل و خارج از کشور) و عدم آشنایی خریداران با نحوه تشخیص مرغوبیت محصول و نیز با توجه به این نکته که تولید محصول مرغوب نیاز به هزینه اولیه و زمان بیشتر و در نتیجه قیمت تمام شده بالاتری دارد، سبب شده تا تولیدکنندگان (با توجه به عدم وجود تفاوت قابل توجه در نرخ فروش) تمایلی به تولید محصول مرغوب (فرش اصیل نائین) نداشته باشند. و تمامی این مسائل در نهایت منجر به نزول کیفیت قالی نائین گردد


 

         کاشی کاری و کاشی گری

کاشی کاری و کاشی گری نیز از هنرهای دستی است که در نائین سابقه ای دیرینه دارد به طوری که کاشی هائی که تا حدود 50 سال پیش در نائین تهیه می شد به اکثر شهر های بزرگ صادر می گردید

کوزه گری

کوزه گری نائین نیز یادگار روزگاران گذشته این شهر است . ظروف سفالی نائین که از نظر ظرافت و استحکام معروف هستند تا جند سال پیش به شهر های دیگر صادر می شده اند متاسفانه امروز به علت عدم استقبال مردم از این صنعت و ورود ظروف مشابه ، کارگاه های کوزه گری تقریبا به حالت تعطیل درآمده و کوزه گران هنرمند نائین  تماما تغییر شغل داده اند.

 

کارخانه ها و واحدهای  تولیدی صنعتی
 

شركت سيمان سفيد بنويد

 اين شركت در روستاي بنويد واقع گرديده و توليد كننده سيمان سفيد و رنگي مي باشد. شركت سيمان سفيد بنويد با سرمايه ثابت 350 ميليارد ريال احداث گرديده است و هم اكنون براي 283 نفر اشتغال ايجاد نموده است.    
                                            

 كارخانه سيمان خاكستري نايين

اين كارخانه بزرگترين واحد توليدي – صنعتي شهرستان در زمينه توليد سيمان خاكستري مي باشد كه هم اكنون پيشرفت فيزيكي آن به 85 درصد رسيده است. اين كارخانه زمينه اشتغال بيش از 600 نفر را در منطقه فراهم خواهد آورد. اين كارخانه با بودجه اي بالغ بر 1450 ميليارد ريال در 24 كيلومتري شهر نايين درحال احداث مي باشد.

 شركت صنايع كاشي نايين

اين شركت توليد كننده انواع كاشي سراميكي در شهر نايين است كه با سرمايه ثابت 220 ميليارد ريال احداث گرديده و موجب اشتغال 370 نفر را فراهم آورده است.

شركت صنايع رزمياران 

اين شركت صنعتي در شهر نايين توليد كننده انواع شاتون خودرو است كه با سرمايه ثابت 198 ميليار ريال احداث گرديده و 235 نفر در آن مشغول بكارند.

 شركت توسعه و عمران نايين

اين شركت با بهره گيري از سرمايه هاي مردمي و باهدف توسعه صنعتي شهرستان و تامين نيازمنديهاي گروه صنعتي ايران خودرو در سال 1377 و با سرمايه ثابت 145 ميليارد ريالي فعاليت خود را آغاز نمود. اين شركت توليد كننده ميل لنگ و ميل بادامك مي باشد. در حال حاضر محصولات اين شركت در موتور خودروهاي پژو 405 ، پژو پارس ، سمند ، سرير و پيكان به مصرف مي رسد.

شركت آرافن نايين

اين شركت يكي از شركتهاي اوليه تاسيس شده در شهر نايين مي باشد. شركت آرافن در سال 1377 با سرمايه ثابت 24 ميليارد ريال در قطب صنعتي نايين تاسيس گرديد. اين شركت توليد كننده انواع پمپهاي هيدروليك صنعتي است كه در حال حاضر روزانه 250 عدد پمپ با ظرفيتهاي مختلف را توليد مي نمايد. محصولات اين واحد به كشورهاي تركيه ، افغانستان ، سوريه ، عراق ، پاكستان ، يونان ، مالزي و ... صادر مي گردد. در اين واحد صنعتي 122 نفر مشغول بكار هستند.
 

شركت صنعت گستران نيستانك

اين شركت صنعتي در سال 1382 در زميني به مساحت 2 هكتار در روستاي نيستانك و با سرمايه ثابت 30 ميليارد ريال فعاليت خود را آغاز كرد. محصول تخصصي اين شركت بوش سيلندر انواع خودروهاي سواري است كه هم اينك بوش سيلندر خودرو سواري سمند و پژو 405 را توليد مي نمايد. در اين واحد صنعتي در حدود 60 نفر مشغول بكار هستند.
 شركت صنعت گستران بهارستان :اين شركت صنعتي در سال 1383 در زميني به مساحت 3 هكتار در روستاي نيستانك و با سرمايه ثابت 19 ميليارد ريال تاسيس شد. اين شركت توانايي توليد انواع فلايويل خودروهاي سواري را دارا بوده و هم اينك فلايويل خودروهاي سمند و پژو 405 و پرايد را توليد مي كند.

شركت صنعتي و معدني سرب نخلك

اين شركت توليد كننده كنستانتره سرب در روستاي نخلك نايين مي باشد كه با سرمايه ثابت 160 ميليارد ريال احداث گرديده و زمينه اشتغال 250 نفر را در منطقه فرام آورده است.

 شركت توليد پودر انارك

اين شركت در سال 1382 در شهر انارك با سرمايه ثابت 35 ميليارد ريال تاسيس گرديد. فعاليت عمده اين شركت در زمينه اكتشاف ، استخراج و بهره برداري از مواد معدني و توليد انواع پودرهاي معدني بويژه باريت ، بنتونيت و هماتيت مي باشد. ظرفيت ساليانه شركت بالغ بر 40 هزار تن در سال مي باشد .

شركت صنايع غذايي بهار نايين

اين شركت در سال 1375 در منطقه صنعتي نيستانك و با سرمايه ثابت 15 ميليارد ريال تاسيس گرديد. اين كارخانه داراي خط توليد كلوچه و بيسكويت است كه در اندازه هاي متفاوت و بسته بنديهاي متنوع با مارك ني اسنك در بازار داخل و خارج از كشور عرضه مي گردد.
 

شركت توليدي پوشاك ميلاد نور جندق 

اين شركت توليد كننده انواع پوشاك در شهر جندق احداث گرديده كه با سرمايه ثابت 10 ميليارد ريال زمينه اشتغالزايي بيش از 45 نفر از اهالي منطقه را فراهم آورده است.
 

 شركت توليدي صدف شير مهرجان 

اين شركت در منطقه مهرجان توليد كننده انواع شيرآلات بهداشتي است كه با سرمايه ثابت 60 ميليارد ريال در منطقه احداث گرديده و در آن حدود 29 نفر مشغول بكارند.
 

شركت گلبرگ ني اسنك 

اين شركت در سال 1382 در منطقه نيستانك تاسيس گرديد. اين شركت توليد كننده و پرورش دهنده شترمرغ در اين منطقه مي باشد.
 

شركت موتور سازي آريانا

اين شركت توليد كننده موتورسيكلت در شهر نايين مي باشد كه با سرمايه ثابت 20 ميليارد ريال شروع به فعاليت كرده است . هم اكنون در اين شركت صنعتي 40 نفر بكار مشغولند.

شركت موتور سازي شباب

اين شركت توليد كننده موتورسيكلت در شهر نايين بوده كه با سرمايه اوليه 30 ميليارد ريال زمينه اشتغال بيش از 35 نفر را فراهم آورده ست. 

اطلاعيه ها
پيوندها
اخبار دانشگاه | نقشه سایت | معرفی واحد | رشته های تحصیلی | تقویم آموزشی | سرفصل و لیست دروس رشته ها | اطلاعات تماس | گالری تصاویر
طراحي سايت و بهينه سازي سايت توسط سارگون